Bir müşteriniz sitenizi telefonundan açıyor. Önce beyaz bir ekran geliyor, birkaç saniye sonra logo beliriyor, ardından büyük fotoğraf yerine oturuyor ve metin aşağı kayıyor. Okumaya başladığı paragraf tam o anda ekrandan kaçıyor. Bunu yaşayan kişi size şikâyet yazmaz; geri tuşuna basar ve aramadaki bir sonraki firmaya geçer.
Yavaşlık teknik bir ayrıntı gibi görünse de müşterinin sitenizde kalıp kalmayacağını doğrudan etkiler. Ölçmek için bir uzmana ihtiyacınız yok.
Ölçmenin en kolay yolu
Google'ın ücretsiz aracı PageSpeed Insights'ı açın, sitenizin adresini yazın ve "Analiz et"e basın. Yaklaşık yarım dakika sonra iki sekme görürsünüz: Mobil ve Masaüstü. Önce mobile bakın. Ziyaretçilerinizin çoğu oradan geliyor ve Google da sitenizi telefonda göründüğü haliyle değerlendiriyor.
Sonuç sayfasında birbirine karıştırılan iki bölüm var:
- Gerçek kullanıcı verileri. Chrome kullanan ziyaretçilerinizin son 28 günde yaşadığı deneyim. Siteniz yeterince ziyaret almıyorsa bu bölüm boş gelir. Küçük işletmelerde bu çok normaldir, bir sorun olduğunu göstermez.
- Laboratuvar ölçümü. Google'ın sitenizi yavaş bir mobil bağlantıyı ve orta sınıf bir telefonu taklit ederek o an açması. 0 ile 100 arasındaki renkli performans puanı buradan gelir.
Laboratuvar puanı her ölçümde birkaç puan oynar. Bir seferinde 62, bir sonrakinde 68 görmeniz bir şeyin bozulduğu anlamına gelmez. Karar verirken tek ölçüme değil, birkaç ölçümün ortalamasına bakın.
Puandan daha önemli üç değer
Google, ziyaretçinin hissettiği hızı üç ölçüyle tanımlıyor ve bunlara "Önemli Web Verileri" (Core Web Vitals) diyor. Tablodaki eşikler Google'ın kendi belirlediği değerler:
| Ölçü | Neyi anlatır? | İyi | Kötü |
|---|---|---|---|
| LCP | Sayfanın ana görselinin ya da başlığının ekrana gelme süresi | 2,5 sn ve altı | 4 sn üstü |
| INP | Bir düğmeye ya da menüye dokunduktan sonra sayfanın tepki verme süresi | 200 ms ve altı | 500 ms üstü |
| CLS | Sayfa yüklenirken içeriğin ne kadar yer değiştirdiği | 0,1 ve altı | 0,25 üstü |
LCP yüksekse ziyaretçi, sayfanın ana içeriğini görmek için uzun süre bekler. CLS ise belki de en sinir bozucusudur. Bir bağlantıya dokunmak üzereyken sayfanın kayması ve yanlış yere basmanız bundan kaynaklanır.
Laboratuvar ölçümünde INP yerine "Toplam engelleme süresi" (TBT) görürsünüz. Ölçüm sırasında sayfaya kimse dokunmadığı için Google tepki süresini bu dolaylı değerle tahmin eder.
Yavaşlık genellikle nereden gelir?
Yavaş bir sitenin arkasında nadiren tek bir büyük sorun vardır. Çoğu zaman birkaç küçük ihmal üst üste binmiştir.
Gereğinden büyük fotoğraflar
Telefondan ya da fotoğraf makinesinden çıktığı gibi yüklenmiş 4-5 MB'lık bir fotoğraf, ekranda 400 piksel genişliğinde gösterilse bile tamamı indirilir. Ana sayfadaki büyük görsel için 200-300 KB makul bir üst sınırdır. JPEG yerine WebP ya da AVIF kullanmak, aynı görüntüyü çok daha küçük bir dosyayla verir.
Unutulmuş eklentiler ve dış kodlar
Kullanılmayan bir slayt gösterisi, aynı işi yapan üç ayrı istatistik aracı, canlı destek balonu, sosyal medya akışı. Her biri ayrı dosyalar indirir ve telefonun işlemcisini meşgul eder. Bir kodun sitede neden durduğunu kimse hatırlamıyorsa, büyük ihtimalle orada durmasına gerek yoktur.
Yavaş sunucu
PageSpeed sonucunda "Sunucu yanıt süresi" yüksek çıkıyorsa, sorun sayfa daha ekrana gelmeden başlıyor demektir. Kalabalık paylaşımlı barındırma paketleri, kapalı önbellek ya da her açılışta veritabanına ağır sorgular gönderen bir tema bunun tipik nedenleridir.
Kapalı sıkıştırma ve önbellek
Sunucu dosyaları sıkıştırmadan gönderiyorsa ya da tarayıcıya "bu dosyayı bir süre sakla" demiyorsa, ziyaretçi her sayfada aynı dosyaları baştan indirir. Bu, barındırma ayarlarından birkaç dakikada düzelen bir iştir.
Boyutu belirtilmemiş görseller
CLS sorunlarının en sık kaynağı budur. Tarayıcı görselin ne kadar yer kaplayacağını bilmediği için önce metni yerleştirir, görsel geldiğinde her şeyi aşağı iter. Görsellere genişlik ve yükseklik bilgisi vermek bu tür kaymaları büyük ölçüde önler.
Nereden başlamalı?
Zamanınız ya da bütçeniz sınırlıysa şu sırayla ilerleyin:
- Ana sayfadaki ve en çok ziyaret edilen sayfalardaki büyük görselleri küçültün ve WebP'ye çevirin. Çoğu sitede en büyük kazanç buradan gelir.
- Kullanılmayan eklentileri ve dış kodları kaldırın.
- Barındırma firmanızdan sıkıştırma (gzip ya da Brotli) ve tarayıcı önbelleği ayarlarını açmasını isteyin.
- Bunlardan sonra sunucu yanıt süresi hâlâ yüksekse barındırma değiştirmeyi düşünün.
Her adımdan sonra ölçümü tekrarlayın. Hangi değişikliğin ne kazandırdığını görmek, gereksiz harcamanın da önüne geçer.
Puanın 100 olması şart mı?
Değil. Google da puanın kendisinden çok, gerçek kullanıcı verilerinde LCP, INP ve CLS değerlerinin iyi aralıkta olmasını önemsiyor. Bizim deneyimimizde kurumsal bir sitede mobil puanın 80'in üzerinde olması çoğu zaman yeterli; 100'ü kovalamak harcanan emeğe pek değmiyor. Puan 50'nin altındaysa genellikle yukarıdaki sorunlardan birkaçı bir arada vardır ve ele alınmaları gerekir.
Hızın Google sıralamasına bir etkisi var, ama tek başına sizi ilk sıraya taşımaz. Asıl etkisi ziyaretçi üzerinde: hızlı açılan bir sitede daha fazla kişi telefon numaranıza ya da teklif formunuza ulaşır.
Site karnemiz hız alanını ölçerken Google'ın mobil ölçümünü temel alıyor; buna sayfa ağırlığı, görsel boyutları, sıkıştırma ve önbellek kontrollerini ekliyor. Sitenizin hangi maddede takıldığını site karnesinde görebilirsiniz.